Hazırlayan:Emirhan USTA
10.01.2026
Uzaylı El Sendromu (AHS), genellikle etkilenen elden uzaklaşma hissi eşliğinde, istemsiz ve karmaşık bir uzuv hareketiyle karakterize nadir bir nörolojik hastalıktır.
Şekil-1
AHS; anevrizma, felç veya korpus kallozum ameliyatından sonra aniden ortaya çıkması öngörülüyor(1).Ayrıca talamus, singulat girus, ek motor alanı, posterior parietal korteks ve korpus kallozumdaki hasarla da bağlantısı olunduğu bilinmekte(2)(3). Ön serebral arter veya komşu arterler iskemi veya rüptür nedeniyle hasar görebilir veya ön kallosum, ilaca yanıt vermeyen epileptik atakları tedavi etmek için cerrahi olarak çıkarılabilir(4). Bu durum, ağırlıklı olarak yönetici süreçleri ve gönüllü hareketleri kontrol eden frontal lobları etkilediği öne sürülüyor. Beyin yarım küreleri arasındaki bağlantıyı sağlayan sinir liflerinin hasar görmesi ile oluşan ‘’bağlantısızlık sendromu’’semptomlarından olduğu öne sürülüyor(5). Yarım kürelerdeki hasar,harmonik iletişimlerini bozarak bir elin otomatik olarak hareket etmesine, diğerinin ise gönüllü olarak işlev görmesine neden olduğu bilinmektedir(6).
AHS, klinik ve davranışsal belirtilerin geniş bir yelpazesini sergiler; bazı hastalar istemsiz hareketlerinin farkında olurken, diğerleri dikkatleri çekilene kadar anormal motor aktivitelerinden habersiz kaldıkları gösterilmiş(7). 2023’te bildirilen bir vaka, ön serebral arterdeki enfarktüs ile belirlenen frontal AHS varyantı olan 72 yaşında bir kadını içeriyordu; hasta elinin istemsizce hareket ettiğinin farkındaydı ve psikolojik rehabilitasyon tekniklerini kullanarak sağ elinin otonom hareketlerini bilinçli olarak kısıtlamayı öğrendi(8)
AHS, uzaylı eli deneyi ve ayna kutusu prosedürü gibi belirli türdeki deneyler ve prosedürlerle kanıtlanabilir.
Klasik kauçuk el yanılsaması, şekil-2 deki gibi katılımcı bir masanın önündeki bir sandalyeye oturtulur ve elleri masanın üzerine yerleştirilir. Hastanın sol veya sağ kolunu görüş alanından gizlemek için ayakta duran bir örtü kullanılır. Ardından, deneyci, hastanın gerçek eliyle aynı şekilde, gerçek boyutlu bir sol veya sağ kauçuk eli masanın üzerine yerleştirir. Ardından, deneyci iki küçük yumuşak fırça kullanarak hem kauçuk ele hem de deneğin gizli eline eş zamanlı veya eş zamanlı olmayan bir şekilde dokunur. Deneklerin yaklaşık %80’i kauçuk ele sahip olma duygusu geliştirdiği gösterilmiş(9).
Kendi kendine el tanıma görevi .(şekil-3) Bu görev, önceki bir çalışmada şu şekilde gerçekleştirilmiştir. Sol ve sağ ellerin gri tonlamalı resimleri bir bilgisayar ekranında gösterilmiştir. Resimler, dijital kamera ile çekilmiş gerçek el fotoğraflarıdır. İki resim yığını birbiri ardına sunulmuştur. Rastgele bir sırayla, bir resim yığını yalnızca sol elleri, diğeri ise yalnızca sağ elleri göstermektedir. Her yığında, katılımcının kendi ellerini ve diğer kişilerin ellerini içeren resimler sunulmuştur. AHS’li tüm hastalar, sağ ve sol ellerini tanımlamaları istendiğinde kontrollerle karşılaştırıldığında bozulmamış bir performans göstermiş ve kendi ellerini tanımada kontrol denekleriyle aynı doğruluk düzeyini sergilemiştir(10).
Şekil-3
Ayna kutusu prosedürü . Ayna kutusu prosedürü (ayna kutusu eğitimi), katılımcıların etkilenmemiş ellerinin yansımasını gözlemledikleri ve aynanın arkasına gizlenmiş etkilenen elleriyle hareketlerini taklit ettikleri bir prosedürdür (şekil-4). Bu deney, motor komut ve görsel geri bildirim arasındaki paralelliği kontrol ederek, yabancı bir elin vücut bulmuş haline hem sahiplik hem de etki etme duygusunun katkısını takdir etmemizi sağlar. AHS için rehabilitasyon türü bir tedavi olarak kullanılan bir ayna kutusu terapisi de vardır(11).
Şekil-4
Kaynakça:
1.Graff-Radford J, Rubin MN, Jones DT, Aksamit AJ, Ahlskog JE, Knopman DS, Petersen RC, Boeve BF, Josephs KA. The alien limb phenomenon. J Neurol. 2013 Jul;260(7):1880-8. doi: 10.1007/s00415-013-6898-y. Epub 2013 Apr 10. PMID: 23572346; PMCID: PMC3914666.2.Kim YD, Lee ES, Lee KS, Kim JS. Callosal alien hand sign following a right parietal lobe infarction. J Clin Neurosci. 2010 Jun;17(6):796-7. doi: 10.1016/j.jocn.2009.10.018. Epub 2010 Apr 8. PMID: 20378359.3.Yamaguchi S, Yamagata S, Bokura H, Toyoda G, Nagai A, Takahashi K, Kobayashi S. Somatosensory disinhibition and frontal alien hand signs following medial frontal damage. J Clin Neurosci. 2006 Feb;13(2):279-82. doi: 10.1016/j.jocn.2005.02.022. Epub 2006 Jan 24. PMID: 16439131.4.Feinberg TE, Schindler RJ, Flanagan NG, Haber LD. Two alien hand syndromes. Neurology. 1992 Jan;42(1):19-24. doi: 10.1212/wnl.42.1.19. PMID: 1734302.5. Zainudin MF, Soo KC, Nyein Yin K. Case Report: Callosal disconnection syndrome manifesting as mixed frontal-callosal-posterior alien hand syndrome following extensive corpus callosum infarct. F1000Res. 2024 Jun 17;12:529. doi: 10.12688/f1000research.133838.2. PMID: 38716229; PMCID: PMC11074696.6.Manea MC, Iliuta FP, Manea M, Lacau RM, Varlam CI, Mares AM, Ciobanu CA, Ciobanu AM. Alien hand syndrome: Pathophysiology, semiology and differential diagnosis with psychiatric disorders (Review). Biomed Rep. 2024 Mar 11;20(5):74. doi: 10.3892/br.2024.1762. PMID: 38544960; PMCID: PMC10963944.7.Biran I, Chatterjee A. Alien hand syndrome. Arch Neurol. 2004 Feb;61(2):292-4. doi: 10.1001/archneur.61.2.292. PMID: 14967782.8.Sugawara K, Takeuchi T, Harada K, Taki M, Fujimura I, Kogami Y, Furuta R. Case report: Self-restraint in a patient with alien hand syndrome following cerebral infarction involving the anterior cerebral artery territory. Front Neurol. 2023 Jul 14;14:1203450. doi: 10.3389/fneur.2023.1203450. PMID: 37521292; PMCID: PMC10375235.9.Rossetti I, Romano D, Florio V, Doria S, Nisticò V, Conca A, Mencacci C, Maravita A. Defective Embodiment of Alien Hand Uncovers Altered Sensorimotor Integration in Schizophrenia. Schizophr Bull. 2020 Feb 26;46(2):294-302. doi: 10.1093/schbul/sbz050. PMID: 31150551; PMCID: PMC7406197.10. Romano D, Sedda A, Dell’aquila R, Dalla Costa D, Beretta G, Maravita A, Bottini G. Controlling the alien hand through the mirror box. A single case study of alien hand syndrome. Neurocase. 2014 Jun;20(3):307-16. doi: 10.1080/13554794.2013.770882. Epub 2013 Apr 5. PMID: 23557374.11.Carrazana E, Rey G, Rivas-Vazquez R, Tatum W. “Ictal” Alien Hand Syndrome. Epilepsy Behav. 2001 Feb;2(1):61-64. doi: 10.1006/ebeh.2000.0139. PMID: 12609183.