1 Mart 2026
Hazırlayan:Feyza Nur Zengin
Mikrokimerizm, bir bireyde başka bir bireyden köken alan ve genetik olarak farklı olan hücrelerin bulunması durumudur.(1)
Yunan mitolojisine göre “Kimera” Anadolu’da yaşayan, ateş püskürten, üç hayvanın (aslan, yılan ve keçi) parçalarından oluşan canavar bir yaratıktır.
Şekil 1. Apulia tabağındaki Kimera, MÖ 350-340 (Louvre Müzesi)
Genetik terimi olarak kimera, eşeyli üremede yer alan farklı zigotlardan kaynaklanan, genetik olarak farklı iki veya daha fazla farklı hücre popülasyonundan oluşan tek bir organizmadır. Eğer farklı hücreler aynı zigottan kaynaklanmışsa organizmaya mozaik denir.(2)
“Mikro” denilme nedeni ise aynı bireyde veya kemik iliği gibi bir organda, genetik olarak farklı iki hücre popülasyonlardan birinin düşük konsantrasyonda olmasıdır. Dolayısıyla mikrokimera, genetik olarak farklı bir bireyden kaynaklanan az sayıda hücrenin veya DNA’nın barındırılması anlamına gelir.(1,3)
Mikrokimerizm otoimmün hastalıklar, kanser ve yara iyileşmesi gibi birçok alanda rol oynar. Bu “yabancı hücreler”, konakçının sağlığı için yararlı veya zararlı olabilir. Mikrokimera hücrelerinin olası kaynakları yapay ve doğal şeklinde ayrılabilir.(1,4)
Tablo 1. Mikrokimerizm çeşitleri
Doğal mikrokimerizm üç kategoriye ayrılabilir: (5)
a) Maternal mikrokimerizm: Gebelik veya doğum sırasında anneden fetüse kan geçişi.
b) Fetal mikrokimerizm: Gebelik veya doğum sırasında fetüsten anneye kan geçişi.
c) İkizlerde mikrokimerizm: Rahimdeki fetüsler arasında hücre alışverişi.
Hamilelik, doğal mikrokimerizmin ana nedenidir. Anne ve fetüs arasındaki transplasental çift yönlü geçiş yoluyla hücre içermeyen çeşitli maddeler ve bazı hücreler hamilelik sırasında değiştirilir. Neredeyse tüm gebeliklerde görülür ve gebelik yaşı ilerledikçe artar.(6,7) Fetal hücrelerin annede birkaç on yıl boyunca varlığını sürdürdüğü ve çoğaldığı belgelenmiştir.(8) Ayrıca büyük kardeşlerden, amcalardan, teyzelerden ve büyükannelerden gelen hücreleri de barındırıyoruz. Yaşları 10 ila 15 arasında değişen 154 Danimarkalı kız üzerinde yapılan bir araştırma, onların yüzde 14’ünün kanında erkek hücrelerinin dolaştığını buldu. Eğer bir büyük erkek kardeşleri varsa bu durum daha olasıydı.(9) Bu, bir annenin oğlu rahmindeyken oğlunun hücrelerini alması ve daha sonraki hamilelik sırasında bu hücreleri kızına aktarması durumunda meydana gelebilir. Teorik olarak, kız daha sonra erkek kardeşinin hücrelerini kendi çocuğuna aktarırsa, o çocuk dayısının hücrelerini taşıyacaktır.
Şekil 2. Üç kuşakta mikrokimerizm (Mk)
Bu hücrelerin sağlık üzerindeki potansiyel sonuçları bilinmemektedir. Bir hipotez, bu fetal hücrelerin, otoimmün hastalığa yol açan bir graft-versus-host reaksiyonunu tetikleyebileceğidir. Bu, birçok otoimmün hastalığın neden orta yaşlı kadınlarda daha yaygın olduğuna dair potansiyel bir açıklama sunuyor.(10) Diğer bir hipotez ise fetal hücrelerin yaralı veya hastalıklı anne dokusuna gelerek burada kök hücre görevi görüp onarıma katıldığıdır.(11) Çeşitli çalışmalara göre mikrokimerizm kanserin prognozu üzerinde olumlu bir etkiye sahiptir.(12,13) Fetal hücrelerin yalnızca masum seyirciler olması ve anne sağlığı üzerinde hiçbir etkisinin olmaması da mümkündür.(14) İnsanlarda doğal yolla edinilen mikrokimerizme dair birçok şey bilinmemekle birlikte, bu yabancı hücrelerin uzun vadede bizimle birlikte olacağı açıktır.
Kaynakça:
1) Galofré J. C. (2012). Microchimerism in graves’ disease. Journal of thyroid research, 2012, 724382. https://doi.org/10.1155/2012/724382
2) Kamlesh Madan (2020). Natural human chimeras: A review. European Journal of Medical Genetics, 2020, Volume 63, Issue 9, 103971. https://doi.org/10.1016/j.ejmg.2020.103971.
3) Nelson JL. Microchimerism in human health and disease. Autoimmunity. 2003;36:5–9. https://doi.org/10.1080/0891693031000067304
4) Boyon C, Collinet P, Boulanger L, Rubod C, Lucot JP, Vinatier D, et al. Fetal microchimerism: Benevolence or malevolence for the mother? Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2011;158:148–52. doi: 10.1016/j.ejogrb.2011.05.008.
5) Gammill, H. S., & Nelson, J. L. (2010). Naturally acquired microchimerism. The International journal of developmental biology, 54(2-3), 531–543. https://doi.org/10.1387/ijdb.082767hg
6) Dawe G. S., Tan X. W., & Xiao Z. C. (2007). Cell migration from baby to mother. Cell adhesion & migration, 1(1), 19–27.
7) Klonisch T., & Drouin R. (2009). Fetal―maternal exchange of multipotent stem. Trends in molecular medecine, 15(11), 510-518.
8) Bianchi, D. W.; Zickwolf, G. K.; Weil, G. J.; Sylvester, S.; DeMaria, M. A. (1996). “Male fetal progenitor cells persist in maternal blood for as long as 27 years postpartum”. Proceedings of the National Academy of Sciences. 93 (2): 705–708.
9) Müller, A. C., Jakobsen, M. A., Barington, T., Vaag, A. A., Grunnet, L. G., Olsen, S. F., & Kamper-Jørgensen, M. (2015). Microchimerism of male origin in a cohort of Danish girls. Chimerism, 6(4), 65–71. https://doi.org/10.1080/19381956.2016.1218583
10) Giacomelli, R., Matucci-Cerinic, M., & Bombardieri, S. (2002). Microchimerism in Sjögren’s syndrome. Annals of the rheumatic diseases, 61(12), 1039–1040. https://doi.org/10.1136/ard.61.12.1039
11) Mahmood, U., & O’Donoghue, K. (2014). Microchimeric fetal cells play a role in maternal wound healing after pregnancy. Chimerism, 5(2), 40–52. https://doi.org/10.4161/chim.28746
12) Dhimolea E, Denes V, Lakk M, Al-Bazzaz S, Aziz-Zaman S, Pilichowska M, Geck P (2013). “High male chimerism in the female breast shows quantitative links with cancer”. International Journal of Cancer. 133 (4): 835–42. doi:10.1002/ijc.28077
13) Li, J., Shao, T., Kou, J. et al. Male-origin microchimerism and risk of cancer: a systematic review and meta‑analysis. BMC Cancer 25, 1528 (2025). https://doi.org/10.1186/s12885-025-14860-z
14) Kirby L. Johnson, Diana W. Bianchi, Fetal cells in maternal tissue following pregnancy: what are the consequences?, Human Reproduction Update, Volume 10, Issue 6, November/December 2004, Pages 497–502, https://doi.org/10.1093/humupd/dmh040